ابزار رایگان وبلاگ

Polymer89
وبلاگ دانشجویان مهندسی پلیمر دانشگاه آزاد ، واحد علوم و تحقیقات تهران
 
تاريخ : دوشنبه 1390/07/18

*بنزن حلال آلی خطرناک:


در حالی که تا به امروز تصور می‌شد آلودگی‌هایی مانند مونواکسیدکربن مهم‌ترین آلاینده هوای تهران را تشکیل می‌دهد، اما یافته‌های جدید نشان داده که بنزن خطرناک‌ترین ترکیب آلاینده‌ هوا بوده و موجب بروز سرطان خون و بیماری‌های مرتبط با آن است.

مدیر عامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران با اعلام این خبر به همشهری ، گفت: بنزن، ترکیبی بسیار خطرناک بوده که به سرعت تبخیر می‌شود و ماده‌ای خوشبو است که در صنایع پلاستیک، رزین و نایلون‌سازی‌ به کار می‌رود و مقدار موجود بنزن در هوای تهران۵/۲ برابر استاندارد‌های جهانی است که این عامل موجب افزایش ابتلا به سرطان خون در تهران شده‌است.

یوسف رشیدی با اعلام اینکه این ماده در بنزین تولید داخل نیز به مقدار زیادی وجود دارد، افزود: این ماده در دراز‌مدت موجب بروز سرطان خون و بیماری‌های مرتبط می‌شود و یکی از علل اصلی بروز این بیماری‌ها‌ست.

بنزن یکی از حلالهای پرکاربرد در صنعت و محیطهای آزمایشگاهی می باشد البته بسیاری از بخشها به علت اثبات اثرات سوء آن بر سلامتی انسان سعی در جایگزین کردن و حذف آن نموده اند .در این میان آزمایشگاههای سمشناسی پزشکی قانونی یکی از مکانهایی است که از بنزن به عنوان حلال برای آشکارسازی لکه های دارو و مواد مخدر در آزمایش TLC استفاده می کنند مطلب حاضر برگرفته از چند مقاله با موضوع بررسی مضرات بنزن به منظور تاکید بر رعایت اصول ایمنی کار در آزمایشگاه و توجه ویژه در این خصوص می باشد.

تحقیقات نشان می دهد مواجهه با بنزن منجر به ایجاد متابولیت های خطرناک که آثار بسیار سوئی بر عملکرد کلیه دارند می شود. به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران- واحد علوم پزشکی تهران، تحقیقات نشان می‌دهد که مواجهه با بنزن باعث ایجاد تغییرات غیرعادی در ضخامت لایه های قشری و مغزی لوله های ادراری، التهاب کلیه، توسعه شبکه مویرگی در دانه های مالپیگی، اتساع فضای کپسول و حتی حضور پلاسمای خونی و کاهش قطر در سلولهای دیواره ای لوله های ادراری می شود.
نتایج این تحقیق نشان داد که ظاهراً خود بنزن سمی نیست بلکه به دنبال ورود آن به داخل بدن، بسیاری از متابولیت های آن از قبیل فنول، کاتکول، هیدروکورتیزون، ۱و۲و۴، بنزونیترول و ترانس موکونیک اسید در اندامها از جمله کلیه ظاهر می شوند و تأثیرات مضری را ایجاد می کنند.. بیشتر اثرهای بنزن از نوع تأثیرات شغلی و از راه تنفسی است ولی از راه پوستی و دهانی نیز باعث ایجاد اختلالاتی در بدن می شود.
بعد از جذب، بنزن توسط آریل هیدروکربن هیدروکسیلاز در کبد و مغز استخوان به فنل تبدیل می شودکه اکسید بنزن بعنوان فرم واسط دراین مرحله می باشد این متابولیت یک الکترون دوست ناپایدار است که قادر به اختلال دراسیدهای نوکلوییک و سلولهای در حال تکثیر می باشد.که اثرات آن رویDNA کفاشان که در تماس با بنزن هستند ثابت شده است.
در این زمینه چندین مطالعه در خصوص اختلال کروماتیدهای خواهری ۱۱ زن کفاش انجام شد و با موارد شاهد مقایسه گردید.همچنین محققان افزایش سانترومر (دو سانترومری)را در کروموزومهای افراد تحت مواجهه گزارش کرده اند که عمده نتایج این مواجهات روی DNA و تخریب مغز استخوان می باشد.
طی مطالعات مشابه دیگر در۲۱۷ کفاش ترکیه ای نزدیک به %۲۵ دارای هماتولوژیک غیرطبیعی بودند.علایم رنگ پریدگی ، خستگی،خونریزی و عفونت در این بیماران مشاهده شد.همچنین فرو رفتگی در رشته های اریتروسیت ویا انواع رشته های سلولی در نمونه های خون ومغز استخوان دیده شد.ودر بعضی موارد ماکروسیتوزیس گزارش شده است.
چنانچه فرد در محیط آلوده به بنزن مدتها مشغول به کار شود عوارض ناشی از این مواجهات، مزمن می شودواین موضوع با وجود فنول در ادرار مشخص می شود .همچنین در پایشهای بیولوژیک تعیین فنیل مرکاپتوریک اسید ادرار و t.t موکونیک اسید پیشنهاد می شود.همچنین آنالیز ادرار و مدفوع ،LDH ، شمردن گلبولهای قرمز نارس دراین مورد مفید می باشد، همچنین تهیه بیوبسی از مغز استخوان بیماران به طور واضح انواع هماتولوژیک غیر طبیعی را نشان می دهد.تولوئن یا متیل بنزن یکی از جانشینهای بنزن در صنعت کفش سازیست.

اثرات تماس مزمن با بنزن : 
تماس طولانی مدت با بنزن باعث کاهش خون سازی بدن ، ناتوانی در سیستم ایمنی بدن و همچنین سرطان خون ، لوسومی ، اختلال در سیستم تنفسی ، تاخیر در استخوان بندی جنین انسان ، صدمه به سیستم تولید مثل انسان ، ناباروری ، تولید تومورهای غدد لنفاوی و صدمه به کبد می گردد .
چندین موسسه از جمله انجمن تحقیقات سرطان دنیا ، انجمن حفاظت محیط زیست آمریکا ، اداره خدمات بهداشت آمریکا ، بنزن را عامل سرطان خون ( لوسمی ) و دارای درجه سرطان زایی یک معرفی کرده اند . دوره پنهانی سرطان خون به طور معمول ۵ تا ۱۵ سال بعد از اولین تماس روی می دهد.

چگونه ریسک خطر را کاهش دهیم :
در مرحله اول بهتر است با توجه به وجود متخصصین و کارشناسان صاحب نظر سعی در یافتن حلال جایگزین مناسب برای بنزن نموده و آن را از فرایند آزمایشگاهی حذف کنیم، استفاده لباس کامل کار ضد مواد شیمیایی که سیستم تنفسی داخل لباس است  ، دستکش و چکمه مخصوص و ماسک های تمام صورت فشار مثبت. ایجاد اتوشویی و رختکن ایزوله جهت تعویض لباس کار پرسنل هنگام ورود و خروج از مجتمع و استحمام برای نفرات در معرض مستقیم بنزن قبل از خروج از محل کار ، بردن لباس کار به منزل یعنی احتمال آلوده کردن فرزندان و خانواده ها !!
وجود سیستم تهویه با فیلترهای مخصوص در محل کار و تعویض به موقع فیلترها. تغذیه سالم با مواد گیاهی و سبزیجات و لبنیات و ورزش به سلامتی پرسنل شاغل کمک می نماید .مدت مواجهه با مواد آروماتیکی را کم نمائید . دوره های منظم و مداوم آموزشی جهت آشنایی با انواع مختلف مواد شیمیایی و اصول بهداشت کار در آزمایشگاه  مدیریت پسماند مواد شیمیایی و جمع آوری ظروف و مواد آلوده .
ایجاد علائم و هشدارها و دستورالعمل های ایمنی در مکانهای لازم .











* بنزوئیک اسید:


نام:       Benzoic acid

نام دیگر:   فنیل فرمیک اسید                             

فرمول مولکولی:     C7H6O2

جرم مولکولی (گرم بر مول):  122.12

نقطه ذوب (درجه سانتیگراد): 122.4

چگالی (گرم بر سانتیمتر مکعب): 1.27

حالت: جامد

رنگ: سفید

pH: 3

خطرات: سوزش آور، مضر


Benzoic acid.jpg

بنزوئیک اسید، (C7H6O2 (C6H5COOH، یک ترکیب بلوری بی رنگ (سفید دیده می‌شود) است. بنزوئیک اسید ساده‌ترین کربوکسیلیک اسید آروماتیک نیز می‌باشد.
این ماده یک اسید ضعیف محسوب می‌شود. از نمک‌های آن به عنوان نگهدارنده‌های غذایی استفاده می‌شود، همچنین در ساخت بسیاری از ترکیباتآلی دیگر از بنزوئیک اسید استفاده می‌شود.

روشهای تهیه:

روش تجاری:

یکی از روشهای تجاری ساخت بنزوئیک اسید، اکسایش جزئی تولوئن با گاز اکسیژن در مجاورت کاتالیزور کبالت یا منگنز نفتنات است که با بازدهٔ بالا و رعایت اصول محیط زیستی (شیمی سبز) انجام می‌شود که تصویر واکنش مربوطه را در زیر می‌بینید:


Benzoic acid-chemical-synthesis-1.png


روش آزمایشگاهی :

بنزوئیک اسید مادهٔ ارزان قیمت و در دسترسی است، در نتیجه در صورت نیاز به آن لازم نیست زحمت سنتز آن را متقبل شویم و فقط کافی است نمونهٔ تجاری آن را خریداری کرده و متناسب با کارمان آن را خالص سازی کنیم.
که برای اینکار استفاده از روش تبلور مجدد با دو حلال با حلال‌های اتانول و آب بسیار مناسب می‌باشد.
ولی در هر صورت می‌توان آن را به روش‌های زیر نیز سنتز کرد:

با هیدرولیز:

از هیدرولیز بنزونیتریل، بنزآمید در محیط‌های اسیدی و یا بازی شدید می‌توان بنزوئیک اسید یا آنیون آن را بدست آورد

از بنزالدهید:

همچنین می‌توان با استفاده از واکنش کانیزارو ی تقاطعی بنزوئیک اسید را از بنزالدهید ساخت که واکنش مربوط به آن را در زیر می‌بینید:

Benzaldehyde Cannizzaro reaction.png


از بنزیل الکل:

همچنین می‌توان از اکسایش بنزیل الکل در حضور محلول پتاسیم پرمنگنات داغ نیز استفاده کرد.
در این روش بلافاصله بعد از واکنش باید محلول در حالت داغ فیلتر شود تا منگنز دی اکسید تشکیل شده جدا شود و سپس محلول به حال خود رها می‌شود تا بلورهای بنزوئیک اسید تشکیل شود.


مصارف :

به عنوان خوراک واحدهای صنعتی:

برای تهیهٔ بنزیل کلرید:

بنزیل کلرید (C6H5COCl) از واکنش تیونیل کلرید (یا پنتاکلرید فسفر یا تری کلرید فسفر یا فسژن) با بنزوئیک اسید به دست می‌آید. با استفاده از بنزیل کلرید می‌توان بسیاری از مشتقات بنزوئیک اسید را ساخت از جمله بنزیل بنزوآت که یک طعم دهندهٔ مصنوعی می‌باشد.

برای تهیهٔ فنول :

فنول (C6H5OH) از کربوکسیل زدایی همراه با اکسایش در دمای ۳۰۰oC الی ۴۰۰oC بدست می‌آید. البته این فرایند می‌تواند در حضور کاتالیزورنمک کبالتII در ۲۰۰oC هم انجام پذیرد. فنول (Phenol) نیز استفاده‌های بسیاری دارد، که مهمترین آنها تبدیل فنول به سیکلوهگزانولمی‌باشد که سرآغازی برای تولید نایلون است.


نگهدارندهٔ غذا :

بنزوئیک اسید و نمک‌هایش به عنوان نگهدارندهٔ غذا مصرف دارند که به نام‌های E۲۱۲، E۲۱۱، E۲۱۰ و E۲۱۳ شناخته می‌شوند. هر کدام از این نمک‌ها از واکنش مستقیم یا واکنش با نمک‌های سدیم، پتاسیم یا کلسیم تهیه می‌شوند.
در اصل بنزوئیک اسید از رشد قارچها، مخمرها و بعضی باکتریها جلوگیری می‌کند. نحوهٔ اثر بنزوئیک اسید اینگونه‌است که در ابتدا بنزوئیک اسید جذب سلول می‌شود، اگر pH درون سلولی به ۵ یا کمتر تغییر کند، تخمیر ناهوازی گلوکز از طریق Phosphofructokinase به میزان ۹۵٪ کاهش می‌یابد و این خود باعث نابودی آنها می‌شود. مقدار معمول استفاده از بنزوئیک اسید و نمک‌هایش به عنوان نگه دارنده بین  ٪۰٫۰۵  -   ٪۰٫۱ می‌باشد. البته در بعضی غذاها باید از سطوح بالاتری از بنزوئیک اسید استفاده شود که مقادیر ماکسیمم آن در قوانین بین المللی غذا موجود است.
البته نگرانی‌هایی وجود دارد مبنی بر اینکه بنزوئیک اسید با آسکوربیک اسید (ویتامین C) موجود در نوشابه‌ها واکنش داده و مقادیر بسیار کم (ولی در دراز مدت خطرناک) بنزن تولید می‌شود.

دارو :

اسید بنزوئیک جزئی از پماد Whitfield است که برای درمان بیماری‌های قارچی پوست و مو استفاده می‌شود.


خطرات بنزوئیک اسید :

بنزوئیک اسید یک محرک پوست و چشم است. پس باید از تماس آن با پوست و چشم احتراز شود.



ترجمه : فاطمه طوبی سیروسی –کارشناس مهندسی شیمی

اداره کل پزشکی قانونی خراسان جنوبی

منابع: دریافتی از طریق سیستم اتوماسیون اداری
منتشر شده در نشریه علمی پژوهشی علوم تشریح ایران + Wikipedia


برچسب‌ها: شيمي آلي2, آزمايشگاه شيمي آلي, همه مطالب

ارسال توسط erfan

اسلایدر